{"id":176,"date":"2021-10-17T12:02:02","date_gmt":"2021-10-17T10:02:02","guid":{"rendered":"https:\/\/szczurforteczny.pl\/?p=176"},"modified":"2022-03-10T11:15:28","modified_gmt":"2022-03-10T10:15:28","slug":"twierdza-nysa","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/szczurforteczny.pl\/176\/twierdza-nysa\/","title":{"rendered":"Twierdza Nysa"},"content":{"rendered":"\n
Wiele os\u00f3b zastanawia si\u0119 kiedy i dlaczego Nysa sta\u0142a si\u0119 twierdz\u0105. Twierdze budowano na granicach pa\u0144stw,
na g\u0142\u00f3wnych szlakach komunikacyjnych i prze\u0142\u0119czach g\u00f3rskich. Fortyfikacje utworzy\u0142y z Nysy jedn\u0105 z najsilniejszych
twierdz w \u00f3wczesnej Europie. Na dzie\u0144 dzisiejszy jest jednym z najlepiej zachowanych na \u015al\u0105sku system\u00f3w fortyfikacji.
Mimo wieloletnich powojennych zaniedba\u0144 i zniszcze\u0144 ocala\u0142y zesp\u00f3\u0142 twierdzy zachowa\u0142 si\u0119 w do\u015b\u0107 dobrym stanie.
Jest czytelny w terenie i stanowi pomnik szeregu unikatowych lub nowatorskich dzie\u0142 i rozwi\u0105za\u0144 w dziedzinie sztuki fortecznej. W drugiej po\u0142owie XIII wieku powsta\u0142y pierwsze fortyfikacje drewniano – ziemne otaczaj\u0105ce Nys\u0119. Uleg\u0142y one ca\u0142kowitemu zniszczeniu w 1284 roku podczas konfliktu mi\u0119dzy biskupem Tomaszem II a ksi\u0119ciem wroc\u0142awskim Henrykiem IV Probusem. Ju\u017c przed 1259 rokiem w obr\u0119bie najstarszych fortyfikacji miejskich znajdowa\u0142 si\u0119 dw\u00f3r biskupi, oddzielony od miasta odnog\u0105 rzeki Bia\u0142ej G\u0142ucho\u0142askiej, spe\u0142niaj\u0105c\u0105 rol\u0119 fosy, wsp\u00f3lnej dla miasta i rezydencji biskupiej. W bli\u017cej nieokre\u015blonym czasie dworowi temu nadano charakter obronny, poprzez otoczenie go umocnieniami sprz\u0119\u017conymi z fortyfikacjami miejskimi. Od 1282 roku miejscowa siedziba w\u0142adz biskupich by\u0142a ju\u017c okre\u015blana jako zamek. Pierwsze mury otaczaj\u0105ce g\u0142\u00f3wn\u0105 cz\u0119\u015b\u0107 Nysy powsta\u0142y w drugiej po\u0142owie XIV wieku w czasach biskupa Przec\u0142awa z Pogorzeli. Tworzy\u0142y one zamkni\u0119ty obw\u00f3d kszta\u0142tem zbli\u017cony do czworoboku, o zaokr\u0105glonych naro\u017cach, z licznymi basztami. Dodatkowe zabezpieczenie stanowi\u0142o przedmurze. Ca\u0142o\u015b\u0107 fortyfikacji otacza\u0142a fosa, zasilana przez rzeki Nys\u0119 K\u0142odzk\u0105 i Bia\u0142\u0105 G\u0142ucho\u0142ask\u0105, p\u0142yn\u0105ce w\u00f3wczas w tym miejscu niemal r\u00f3wnolegle. Komunikacja z miastem odbywa\u0142a si\u0119 przez mosty, prawdopodobnie zwodzone. Wszystkie bramy miejskie, Wroc\u0142awska na p\u00f3\u0142nocy, Zi\u0119bicka na zachodzie, Bracka po stronie po\u0142udniowo – zachodniej i Celna na po\u0142udniu wyposa\u017cone zosta\u0142y w wysokie wie\u017ce obronne. Mury miejskie Nysy dobrze zda\u0142y egzamin w okresie wojen husyckich, ratuj\u0105c miasto i jego mieszka\u0144c\u00f3w przed naje\u017ad\u017acami, kt\u00f3rych \u0142upem pad\u0142o w tym czasie wiele innych miast \u015bl\u0105skich. W marcu 1428 r. dowodzeni przez Prokopa husyci zwyci\u0119\u017cyli w bitwie z wojskami biskupa wroc\u0142awskiego Konrada i jego sojusznik\u00f3w. Z \u0142atwo\u015bci\u0105 zdobyli s\u0142abo ufortyfikowane Stare Miasto, pl\u0105druj\u0105c je i pal\u0105c doszcz\u0119tnie. Nie uda\u0142o im si\u0119 jednak wtargn\u0105\u0107 do otoczonego murami Nowego Miasta, aczkolwiek wyrz\u0105dzili mu oni znaczne szkody poprzez ostrza\u0142 z dzia\u0142. W XVI wieku, w zwi\u0105zku z zagro\u017ceniem tureckim, przeprowadzono modernizacj\u0119 mur\u00f3w miejskich, buduj\u0105c dodatkowe basteje w przedmurzu. Wie\u017ca Bramy Wroc\u0142awskiej otrzyma\u0142a w\u00f3wczas nadbudow\u0119 ze strzelnicami artyleryjskimi. W 1596 r. lub nieco wcze\u015bniej wzniesiono bram\u0119 \u015bw. Jakuba na Przedmie\u015bciu Wroc\u0142awskim. Obronne walory \u015bredniowiecznych mur\u00f3w miejskich doceniano jeszcze w pocz\u0105tkach XVIII wieku. Zosta\u0142y one w\u00f3wczas ponownie wyremontowane, mimo \u017ce miasto by\u0142o ju\u017c otoczone nowo\u017cytnymi fortyfikacjami bastionowymi. Pierwsze fortyfikacje w okresie nowo\u017cytnym powsta\u0142y pod koniec XVI wieku w 1594, kiedy miasto znajdowa\u0142o si\u0119 w granicach Kr\u00f3lestwa Czech, b\u0119d\u0105cego w r\u0119kach Habsburg\u00f3w. W 1643 umocnienia te zacz\u0119to przebudowywa\u0107 wed\u0142ug szko\u0142y staroholenderskiej, k\u0142adziono nacisk na system obrony skrzyd\u0142owej. Dobudowano nowe obiekty, zwi\u0119kszono ilo\u015b\u0107 bastion\u00f3w do 10, a ca\u0142e miasto otoczono wa\u0142em i fos\u0105 wodn\u0105. Po obwa\u0142owaniu nad przeciwskarp\u0105 bieg\u0142a ukryta droga wewn\u0119trzna. Prace modernizacyjne trwa\u0142y do pocz\u0105tku XVIII wieku. Z tego okresu zachowa\u0142 si\u0119 do dzisiaj bastion \u015bw. Jadwigi przy ulicy Piastowskiej, wielokrotnie przebudowywany i modernizowany w p\u00f3\u017aniejszych okresach. Umocnienia habsburskie Nysy mia\u0142y wiele wad i w 1741 zosta\u0142y zdobyte przez armi\u0119 prusk\u0105 podczas drugiego obl\u0119\u017cenia, pierwsze zako\u0144czy\u0142o si\u0119 niepowodzeniem. W wyniku traktatu pokojowego Nysa sta\u0142a si\u0119 miastem pruskim, po\u0142o\u017conym w bezpo\u015bredniej blisko\u015bci granicy z pa\u0144stwem Habsburg\u00f3w. Doceniaj\u0105c jej strategiczne po\u0142o\u017cenie kr\u00f3l Fryderyk II postanowi\u0142 uczyni\u0107 z miasta twierdz\u0119, ob\u00f3z warowny, kt\u00f3ry mia\u0142 strzec nowej prowincji \u015bl\u0105skiej na odcinku od Bramy Morawskiej do G\u00f3r Z\u0142otych. Holenderski in\u017cynier Cornelius von Walrawe, pod nadzorem samego kr\u00f3la, przebudowa\u0142 fortyfikacje otaczaj\u0105ce miasto tzw. Obwa\u0142owania Dolne. Jednocze\u015bnie wybudowano obwarowanie g\u00f3rne na drugim brzegu rzeki, powsta\u0142 w ten spos\u00f3b nowy ob\u00f3z wojskowy pod nazw\u0105 Friedrichsstadt. Przy obu brzegach rzeki wzniesiono reduty, Kardynalsk\u0105 i Kapucy\u0144sk\u0105. Rozbudowano g\u00f3rne obwa\u0142owania o oba boczne skrzyd\u0142a, powsta\u0142a tak\u017ce nowa samodzielna cytadela Fort Prusy wraz z pasami obwa\u0142owa\u0144, tzw. Jerozolimskimi wewn\u0119trznymi. Od Fortu Prusy bieg\u0142a sucha fosa. Wybudowano tak\u017ce drugi fort, Fort Wodny. Prace te by\u0142y prowadzone w latach 1742\u20131756. O ich skuteczno\u015bci \u015bwiadczy fakt, \u017ce w 1758 oblegaj\u0105ce Nys\u0119 wojska austriackie nie zdo\u0142a\u0142y zdoby\u0107 twierdzy, mimo prowadzonego ci\u0119\u017ckiego bombardowania.W latach 1767\u20131791 wybudowano Obwa\u0142owania Jerozolimskie zewn\u0119trzne. Zmodernizowano te\u017c Fort Prusy rozbudowano m.in. chodniki przeciwminowe i wzniesiono trzy flesze. Ostatnim etapem by\u0142a budowa tzw. Obwa\u0142owa\u0144 Wysokich. Na pocz\u0105tku 19 stulecia Nysa by\u0142a jedn\u0105 z najlepszych fortec w Europie, przekona\u0142y si\u0119 o tym wojska napoleo\u0144skie w 1807, kt\u00f3re przez 114 dni oblega\u0142y miasto. Przez ten okres trwa\u0142 intensywny ostrza\u0142 przez ci\u0119\u017ck\u0105 artyleri\u0119 w mie\u015bcie ocala\u0142o tylko 5 dom\u00f3w, a i tak dopiero brak nadziei na odsiecz oraz ko\u0144cz\u0105ca si\u0119 amunicja i \u017cywno\u015b\u0107 zmusi\u0142y obro\u0144c\u00f3w do kapitulacji. Podpisano j\u0105 3 czerwca 1807. Przej\u0119cie twierdzy przez oblegaj\u0105cych nast\u0105pi\u0142o 16 czerwca 1807.W II po\u0142owie XIX wieku przeprowadzono prace, kt\u00f3re zmieni\u0142y j\u0105 w twierdz\u0119 w stylu nowopruskim. W latach 1865\u20131888 rozbudowano na przedpolu forty I-III oraz zmodernizowano Obwa\u0142owania Wysokie. Powsta\u0142 te\u017c nowy zesp\u00f3\u0142 kolejowy Obwa\u0142owania Kolejowe. Przebudowano tak\u017ce Fort Prusy zyska\u0142 posta\u0107 czworobocznej lunety, otoczonej wa\u0142ami ziemnymi, zamkni\u0119tej wa\u0142em szyjowym. W 1910 wybudowano kasyno oficerskie w reducie Kapucy\u0144skiej. W tym samym roku przekszta\u0142cono Fort Wodny na magazyn amunicji, a w 1914 Fort Prusy na magazyn sprz\u0119tu wojskowego. W reducie Jerozolimskiej mie\u015bci\u0142a si\u0119 izolatka wojskowego szpitala rezerwy.W okresie I wojny \u015bwiatowej w by\u0142ej ju\u017c twierdzy mie\u015bci\u0142y si\u0119 obozy jenieckie, przetrzymywano tutaj m.in. Charles\u2019a de Gaulle\u2019a. Podobn\u0105 funkcj\u0119 pe\u0142ni\u0142a twierdza w okresie powsta\u0144 \u015bl\u0105skich \u2013 w 1921 w Forcie Ziemnym przetrzymywano powsta\u0144c\u00f3w. Podczas II wojny \u015bwiatowej w Nysie umieszczono fili\u0119 obozu Gross Rosen. Miasto pod koniec wojny ponownie sta\u0142o si\u0119 twierdz\u0105, ale nie zapobieg\u0142o to zdobyciu jej przez Armi\u0119 Czerwon\u0105 w 1945. W tym momencie historia Nysy jako pruskiej i niemieckiej twierdzy dobieg\u0142a ko\u0144ca.<\/p>\n\n\n\n
FORT PRUSY- kt\u00f3ry by\u0142 samodzieln\u0105 cytadel\u0105
OBWA\u0141OWANIA JEROZOLIMSKIE WEWN\u0118TRZNE – obwa\u0142owania te os\u0142ania\u0142y miasto od Fortu Prusy a\u017c do rzeki i g\u0142\u00f3wnej \u015bluzy na Nysie
REDUTA KARDYNALSKA i bli\u017cniacza REDUTA KAPUCY\u0143SKA – zbudowane dla obrony urz\u0105dze\u0144 wodnych
OBWA\u0141OWANIA JEROZOLIMSKIE ZEWN\u0118TRZNE – obwa\u0142owania znajduj\u0105 si\u0119 poza miastem w kierunku na Otmuch\u00f3w
WYSOKA BATERIA – zbudowana na sztucznym wzniesieniu z licznymi trawersami
WYSOKI REDAN – w kszta\u0142cie dwuramiennika z barkami oraz such\u0105 fos\u0105
WYSOKI TRAWERS – kolejne sztuczne 25- cio metrowe wzg\u00f3rze,nieco dalej znajduje si\u0119 najbardziej tajemnicza
REDUTA KR\u00d3LICZA – to niezwyk\u0142e dzie\u0142o fotryfikacyjne
TRAWERS BARKOWY – tworzy go 32 – metrowe wzg\u00f3rze o tarasowych zboczach
OBWA\u0141OWANIA WYSOKIE – na wy\u017cynnych przedmie\u015bciach miasta
FORTY ARTYLERYJSKIE – FORT I , FORT II, FORT III
OBWA\u0141OWANIA KOLEI – powsta\u0142y po przed\u0142u\u017ceniu lini kolejowej
FORT WODNY- o kszta\u0142cie pi\u0119ciobocznej lunety
FORT BOMBARDIER – to ma\u0142y fort obwarowa\u0144 kapucy\u0144skich
BASTION \u015aWI\u0118TEJ JADWIGI – najstarszy zachowany fragment Nyskiej Twierdzy.<\/p>\n\n\n\nngg_shortcode_0_placeholder\n\n\n\n