Malowniczo usytuowany na skraju Wyżyny Sandomierskiej, bezpośrednio nad Wisłą, Sandomierz i jego okolice (Ziemia Sandomierska) to jedyne miejsce na Ziemi, gdzie występuje rzadki krzemień pasiasty, nazywany „kamieniem optymizmu”, wyróżnia się malowniczymi, falistymi wzorami. Dawniej robiono z niego siekierki, a dziś tworzy się z niego unikatową biżuterię.
Sandomierz leży w jednym z najcieplejszych mikroregionów w Polsce. Tradycje winiarskie sięgają tu XIII wieku, kiedy winnice zakładały zakony dominikanów. Dziś Sandomierski Szlak Winiarski dynamicznie się rozwija, a lokalne winnice dostarczają jednych z najlepszych polskich win.
Podobnie jak Rzym czy Lizbona, Sandomierz jest położony na siedmiu wzgórzach,przeprawa przez Wisłę sprawiała, że Sandomierz od zarania dziejów leżał na skrzyżowaniu głównych szlaków handlowych łączących Europę Zachodnią ze Wschodem oraz Północ z Południem.
Złoty Wiek – potęga i rozkwit w XIV i XVI w.
– Król Kazimierz Wielki:
Za jego panowania miasto otoczono murami obronnymi z czterema bramami, wzniesiono murowany zamek i przebudowano kolegiatę, dzisiejszą katedrę.
– Handel spławny:
W czasach Rzeczypospolitej Obojga Narodów Sandomierz stał się potężnym ośrodkiem handlu zbożem i towarami spławianymi Wisłą do Gdańska. Powstała wtedy większość sandomierskich kamienic i podziemnych składów.
– Zgoda Sandomierska w 1570 r.:
Sandomierz był miejscem ważnego porozumienia pomiędzy polskimi protestantami (luterańczykami, kalwinami i braciami czeskimi) w sprawie obrony wolności wyznania.
Upadek i czasy rozbiorów
– Potop Szwedzki 1655–1656:
Wycofujące się wojska szwedzkie wysadziły w powietrze sandomierski zamek (została tylko jedno skrzydło). Miasto zostało drastycznie zniszczone i straciło dawne znaczenie gospodarcze.
– Rozbiory Polski:
Po rozbiorach Sandomierz stał się miastem przygranicznym, najpierw w zaborze austriackim, potem w Królestwie Kongresowym / zaborze rosyjskim, co zahamowało jego rozwój.
Wiek XX i współczesność
– Wojny światowe:
Miasto uniknęło większych zniszczeń w trakcie obu wojen światowych, dzięki czemu zachował się niemal nienaruszony, oryginalny układ urbanistyczny i zabytkowa zabudowa Starówki.
– Dzisiaj:
Sandomierz to unikatowy rezerwat architektury i jeden z najważniejszych punktów na turystycznej mapie Polski.
![]()
